Uitlezen van een smartphone? Niet zonder voorafgaande machtiging van de Rechter-Commissaris
Door: Jeroen van Schaik
In een strafrechtelijk onderzoek kan het uitlezen van de mobiele telefoon van een verdachte cruciaal bewijs opleveren. Onderzoek aan een telefoon mag niet zomaar plaatsvinden. Zeker niet sinds de meest recente ontwikkelingen in de rechtspraak.
Onderzoek aan telefoon. Mag dat zomaar?
Als je telefoon inbeslaggenomen wordt voor nader onderzoek kan ik mij voorstellen dat je een aantal vragen hebt. Voorbeelden van vragen die je kunt hebben zijn:
- Mag een opsporingsambtenaar zomaar een telefoon onderzoeken?
- Wat is er onderzocht?
- Heeft de verdachte toestemming gegeven?
- Wat als de verdachte geen toestemming geeft voor onderzoek aan zijn telefoon?
Onderzoek aan de telefoon: niet zonder de rechter-commissaris
Tot voor kort leverde het weigeren van toestemming tot uitlezen van de telefoon weinig problemen op. In 2017 heeft de Hoge Raad immers bepaald dat als het uitlezen van de mobiele telefoon een beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de verdachte maakt, de telefoon uitgelezen kan worden zonder tussenkomst van de officier van justitie of rechter-commissaris.
Die waarheid is echter achterhaald. Op 18 maart 2025 heeft de Hoge Raad een nieuw arrest gewezen met betrekking tot het uitlezen van een smartphone (of andere elektronische gegevensdragers) van de verdachte. Dit arrest zet een koerswijziging in, ingegeven door het Landeck-arrest van het Europese Hof van Justitie d.d. 4 oktober 2024.
In het arrest oordeelt de Hoge Raad dat de mate waarop het uitlezen een inbreuk maakt op de privacy van de verdachte leidend moet zijn. Als het uitlezen een beperkte inbreuk op de privacy oplevert mag dat ZONDER machtiging. Als de inbreuk meer dan beperkt is, dan is een machtiging van de rechter-commissaris vereist.
De Hoge Raad geeft verder wat handvatten voor de beoordeling of er sprake is van een beperkte inbreuk of niet. Als voorbeelden van een beperkte inbreuk wordt genoemd:
- het vaststellen van de identiteit van de gebruiker;
- Of enkele waarnemingen over het feitelijk gebruik op het moment of voorafgaand aan inbeslagname, bijvoorbeeld door na te gaan welke contacten de gebruiker van een telefoon kort tevoren heeft gelegd.
Wat in ieder geval een meer dan beperkte inbreuk oplevert is:
- Onderzoek aan verkeers- en locatiegegevens op de gegevensdrager;
- Onderzoek naar de foto’s;
- Het raadplegen van de browsergegevens of geschiedenis;
- Het uitlezen van uitgewisselde communicatie via social media.
Abonnementsvorm
Telefoon inbeslaggenomen?
Wacht niet. Neem zo snel mogelijk contact op. Dan kunnen we samen bespreken wat de beste mogelijkheid is om jouw telefoon zo snel mogelijk terug te krijgen.
Aanbevolen voor jou:
- HR 4 april 2017, ECLI:NL:HR:2017:584 (HR Smartphone)
- HR 18 maart 2025, ECLI:NL:HR:2025:409
- HvJ EU 4 oktober 2024, C-548/21 (Bezirkshauptmannschaft Landeck)